WSTĘP

Niniejsze opracowanie stanowi część projektową studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Santok, składającego się z następujących części:

A       Kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy Santok

B       Uwarunkowania rozwoju gminy Santok

C       Rysunek Studium na kopii mapy  topograficznej w skali 1:25000 określający kierunki zagospodarowania przestrzennego  gminy Santok , a także granice obszarów wg art. 10 ust. 2 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

I. CZĘŚĆ OGÓLNA

I.1       PRZEDMIOT OPRACOWANIA I PODSTAWA OPRACOWANIA

Przedmiotem opracowania jest Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Santok wykonane w trybie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. ( Dz.U.   z 2003 r. Nr 80 , poz. 717) oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 roku w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Podstawę formalną opracowania stanowi umowa zawarta pomiędzy Urzędem Gminy w Santoku (ul. Gorzowska 59; 66-431 Santok) a Autorską Pracownią Architektury arch. Konikowski Marek w Gorzowie Wlkp. (ul. Kazimierza Wielkiego 77; 66-400 Gorzów Wlkp. ) w dniu 11 listopada 2003 r.

I.2       METODYKA OPRACOWANIA

Opracowanie wykonano zgodnie z wcześniej przyjętymi zasadami w układzie III-fazowym:

I Faza obejmowała problematykę określenia głównych uwarunkowań rozwoju zewnętrznych i wewnętrznych – diagnozę stanu.

II Faza obejmowała określenie możliwości rozwoju i określenia problemów głównych, zakończona syntezą diagnozy. W ramach fazy II przeprowadzono analizy problemowe oraz analizę szans i zagrożeń (SWOT)

III Faza obejmuje wykonanie projektu Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Santok.

II. PODSTAWOWE PROBLEMY ROZWOJU

Rozpoznanie obecnego stanu zagospodarowania przestrzennego w ramach diagnozy, opracowań analitycznych oraz wynikających z syntezy uwarunkowań stanowi podstawę do identyfikacji grup problemowych wymagających rozwiązania.

Identyfikację problemów głównych przedstawiono w zakresie:

1.             problematyki środowiska przyrodniczego i kulturowego,

2.             problematyki społeczno-gospodarczej,

3.             problematyki kształtowania przestrzeni,

4.             problematyki obsługi technicznej i komunikacji.

III. USTALENIA DOTYCZĄCE KIERUNKÓW ZMIAN W STRUKTURZE PRZESTRZENNEJ GMINY

Dla realizacji założonych kierunków zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów określa się dopuszczalny zakres i ograniczenia tych zmian , a także wytyczne celów i określonych zasad zagospodarowania.

Przy występujących zróżnicowanych uwarunkowaniach rozwoju gminy tworzy się trzystopniowy podział strefowy:

III.1. STREFY POLITYKI PRZESTRZENNEJ

;     Zachodnia strefa zurbanizowana zagospodarowania przestrzennego oraz aktywizacji gospodarczej z ośrodkiem węzłowym w miejscowości Wawrów,

;     Centralna strefa z ośrodkiem administracyjnym  w miejscowości Santok - zachowania istniejących walorów kulturowych i przyrodniczych oraz aktywizacji gospodarczej

;     Wschodnia strefa zachowania istniejącego zagospodarowania ruralistycznego oraz aktywizacji gospodarczej z ośrodkiem węzłowym w miejscowości Lipki Wielkie.

Ustalone, ogólne zasady (kierunki) zagospodarowania przestrzennego odnoszą się do obszarów funkcjonalnych, nie są tożsame z granicami obrębów administracyjnych oraz ustaleniami granic w/w stref polityki przestrzennej, ponieważ wynikają z uwarunkowań środowiska przyrodniczego i istniejącego zagospodarowania przestrzennego

III.1.1.        Zachodnia strefa zurbanizowana zagospodarowania przestrzennego oraz aktywizacji gospodarczej z ośrodkiem węzłowym w miejscowości WAWRÓW.

Obszar strefy wypełnia zachodnią część gminy i charakteryzuje się:

-         dużymi zróżnicowaniami środowiska przyrodniczego (zmienność ukształtowania powierzchni, bogata sieć hydrograficzna, występowanie zróżnicowanej szaty roślinnej),

-         występowaniem obszarów o wysokiej produktywności gleb,

-         występowaniem stosunkowo dużych obszarów leśnych,

-         koncentracją terenów  aktywizacji gospodarczej (przewaga zakładów usługowych , hurtowni i pracy)

-         koncentracją terenów osadniczych (przewaga zwartych form zabudowy)

-         dobrymi połączeniami komunikacyjnymi z ośrodkami wyższego rzędu (Gorzów Wlkp.) oraz krótkimi dowiązaniami do drogi krajowej,

III.1.2.        Centralna strefa z ośrodkiem administracyjnym  w miejscowości SANTOK - zachowania istniejących walorów kulturowych i przyrodniczych oraz aktywizacji gospodarczej.

Strefa obejmuje środkowy obszar gminy charakteryzuje się ona:

-         koncentracją infrastruktury technicznej,

-         występowaniem obszarów o niskiej produktywności rolniczej

-         koncentracją potencjału administracyjnego – siedziba  gminy,

-         występowaniem zasobów dziedzictwa kulturowego ( grodzisko)

-         występowaniem dwóch żeglownych rzek oraz atrakcyjnych walorów krajobrazowych  wzdłuż ich biegu  przydatnego do rozwoju turystyki wodnej, pieszej, rowerowej i konnej,

-         dobrymi połączeniami komunikacyjnymi z ośrodkami wyższego rzędu (Gorzów Wlkp.)

Uwarunkowania powyższe tworzą szansę intensywnego rozwoju strefy i koniecznych przekształceń przestrzennych zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju.

III.1.3.        Wschodnia strefa zachowania istniejącego zagospodarowania ruralistycznego oraz aktywizacji gospodarczej z ośrodkiem węzłowym w miejscowości LIPKI WIELKIE.

Obszar strefy obejmuje wschodnią część gminy i charakteryzuje się:

-         dużym zróżnicowaniem środowiska przyrodniczego (występowanie zróżnicowanej roślinności, bogata sieć hydrograficzna przy małej zmienności ukształtowania terenu) charakterystycznego dla pradoliny Warty i Noteci,

-         występowaniem obszarów o średniej produktywności gleb,

-         występowaniem dużych obszarów leśnych ( lasy ochronne),

-         występowaniem obok skoncentrowanych jednostek osadniczych, znacznie rozproszonej zabudowy rolniczej typowej dla osadnictwa „frydrycjańskiego”- zabudowa kolonijna,

III.2    PRIORYTETY ORAZ SZCZEGÓŁOWE KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA W STREFACH POLITYKI PRZESTRZENNEJ

Za cele priorytetowe uznaje się intensywny rozwój strefy, w tym:

-         rozwój zainwestowania w zakresie działalności gospodarczej,

-         rozwój mieszkalnictwa,

-         rozwój  usług,

-         rozwój infrastruktury technicznej i komunikacyjnej.

Strefy mają obszary węzłowe w miejscowościach:  Wawrów , Santok   oraz Lipki Wielkie.

W obszarach tych preferuje się rozwój funkcji publicznej, komercyjnej , produkcyjnej i usługowej. Przy zainwestowaniu tych obszarów należy stosować odpowiednie standardy zabudowy i zagospodarowania terenu ,a  w szczególności wyposażenia terenu w pełne uzbrojenie sieciowe oraz utrzymanie 60 % procent powierzchni aktywnie biologicznie.

Występujące w strefie rolnicze obszary produkcyjne bez względu na żyzność gleb mogą ulegać zmianie zasad użytkowania i być wyłączane z  produkcji rolnej w uzasadnionych,  priorytetami rozwoju , wypadkach. Przyjąć należy pierwszeństwo wykorzystania terenów na cele publiczne, komercyjne, produkcyjne lub usługowe generujące miejsca pracy. Wszelka działalność inwestycyjna w tym obszarze powinna być oparta na zasadach rozwoju zrównoważonego.

Dla rozwoju funkcji mieszkaniowej, usługowej i rekreacyjnej przyjmuje się pełne uzbrojenie techniczne.

Proces przekształcenia struktury zagospodarowania terenów wchodzących w obszar strefy intensywnego rozwoju, wymaga wypracowania szczegółowych zasad jej zagospodarowania przestrzennego wyłącznie drogą kolejnych opracowań planistycznych.

Za istotne uznaje się w pierwszej kolejności przekształcenie obszarów istniejących struktur przestrzennych, w miejscowości Santok i Wawrów przy uwzględnieniu zasad  zwartości struktur zagospodarowania przestrzennego.

Zwartość przestrzenna osiągana będzie poprzez przystosowanie terenów wolnych bądź słabo zagospodarowanych rolniczo do zainwestowania kubaturowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną.

Kierunkowym działaniem w zakresie polityki kształtowania przestrzeni będzie:

·        podjęcie procesu porządkowania najbliższego otoczenia doliny rzeki Warty i Noteci , w celu wyzyskania walorów krajobrazowych i użytkowych oraz włączenia w system zagospodarowania rekreacyjnego i turystycznego gminy i regionu;

·        stworzenie , drogą kolejnych przekształceń struktury strefy  centralnej organizującej przestrzeń publiczną jako przeciwwagi dla samorodnie  rozwijającego się układu liniowego wsi;

·        wypracowanie modelu przestrzennego, w tym określenie obszarów działalności gospodarczo-produkcyjnej o charakterze promocyjnym, który pozwoliłby na prawidłowe rozwijanie funkcji mieszkaniowej i usługowej  z uwzględnieniem obszarów podlegających rehabilitacji o takich samych bądź zbliżonych funkcjach użytkowych.

 Dla skutecznego rozwoju strefy istotna jest komunikacja, która w kolejnych przybliżeniach planistycznych, powinna być szczególnie, wnikliwie przeanalizowana.

Dla przybliżenia rozwiązań przestrzenno-gospodarczych w  strefach  intensywnego rozwoju należy określić zasady polityki gospodarowania gruntami, z których za najważniejsze uznaje się:

·        tworzenie banku rezerw terenowych pod rozwój obszarów węzłowych strefy;

·        regulacje stanów prawnych ( wymiany –scalenia gruntów) dla newralgicznych, kluczowych potencjalnych obszarów strefy.

Preferencje dla tworzenia rynku pracy wiążą się z określeniem lokalnych instrumentów finansowych pobudzających rozwój gospodarczy gminy.

Szacowanie potrzeb terenowych oraz wyznaczenie terenów dla zainwestowania określone zostało w niniejszych ustaleniach jako "pula" bądź "rezerwa dyspozycyjna" w ramach której, w trybie opracowania planów miejscowych zostaną wskazane obszary i granice zainwestowania oparte na zasadach i kryteriach określonych w studium.

Aktywizacja gospodarcza obszarów strefowych koncentrująca się w zwartych strukturach osadniczych szczególnie w ośrodkach węzłowych:  w  Wawrowie, (strefa zachodnia) , Santoku ( strefa centralna) i Lipki Wielkie (strefa wschodnia), gdzie zakłada się rozwój:

-         usług,

-         małej przedsiębiorczości,

-         mieszkalnictwa wraz z  pełnym wyposażeniem w infrastrukturę techniczną.

Rozwój i aktywizacja gospodarcza pozostałych jednostek osadniczych odbywać się winna na analogicznych zasadach z dopuszczeniem rozwiązań przejściowych, np. z niepełnym wyposażeniem w infrastrukturę techniczną, gdzie w zakresie gospodarki ściekowej można stosować indywidualne systemy oczyszczania.

Rozwój i aktywizacja gospodarcza tych terenów będzie oparta o rozwój sektora usług i drobnej wytwórczości pod warunkiem, że będą one związane funkcjonalnie  z istniejącymi układami osadniczymi.

Na obszarach strefowych  obowiązują zasady ochrony środowiska przyrodniczego określone prawem , zgodne z ustaleniami zawartymi w punkcie III.5. niniejszego studium.

III.3.   USTALENIA DLA OBSZARÓW OBJĘTYCH OBOWIĄZKIEM SPORZĄDZENIA MIEJSCOWYCH PLANÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO - DZIAŁANIA OPERACYJNE

Realizacja celów określonych w niniejszym studium oparta będzie na odpowiednio szczegółowych planach miejscowych opracowywanych sukcesywnie w stosunku do potrzeb realizacyjnych  , w których określone zostaną standardy zagospodarowania przestrzennego oraz przyjęte rozwiązania określone w studium jako zasada lub kierunek.

III.3.1.        Obszary wymagające opracowania planów miejscowych

Przyjmuje się zasadę opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla obszarów ,dla których jest obowiązek ustawowy ich sporządzenia oraz wynikających z potrzeb zagospodarowania terenów zurbanizowanych odpowiednio do poziomu zapotrzebowania inwestycyjnego,a w szczególności dla terenów :

-       usług komercyjnych przy drodze 11–314, relacji Czechów – Wawrów – Wojcieszyce,

-         zagospodarowania turystycznego pradoliny Noteci i Warty ,

-         plan ochrony i retencji terenów zalewowych rzeki Warty i Noteci,

-         obwodnicy północnej terenów zurbanizowanych Wawrowa, Janczewa, Gralewa , Santoka ( z docelową  nową przeprawą mostową z wysoczyzny gorzowskiej nad linią kolejową i rzeką Notecią w drodze wojewódzkiej nr 158)

Z uwagi na rozległość problematyki zagospodarowania przestrzennego gminy w aspekcie określenia potencjalnych terenów rozwoju dla poszczególnych funkcji, których zakres (zasady rozwoju) określony został w skali poszczególnych miejscowości, bądź obszarów funkcjonalnych, postuluje się opracowanie dokumentu operacyjnego, który uwzględniając dodatkowo zmienność uwarunkowań zewnętrznych (w tym rynkowych) stanowiłby pod względem gospodarczo-planistycznym postawę działań Rady Gminy w określonym przedziale czasowym (kadencja Rady), aktualizowanym okresowo (corocznie).

Określonym dokumentem operacyjnym jest strategia rozwoju gminy Santok, którą należy aktualizować corocznie z uwzględnieniem: .

·        celów etapowych (wg hierarchii zadań i problemów cząstkowych dostosowanych do planu budżetu gminy na rok następny),

·        występujących ewentualnie zadań rządowych wprowadzanych w układ przestrzeni gospodarczej w trybie ustawowym dostosowanych do planu budżetu gminy na rok następny,

·        zestawienie przedsięwzięć publicznych realizowanych przy współudziale szeroko rozumianych środków pomocowych dostosowanych do planu budżetu gminy na rok następny,

·        zestawienie przedsięwzięć publicznych realizowanych ze środków własnych dostosowanych do planu budżetu gminy na rok następny,

·        kolejność wyznaczania miejsc i udostępniania terenów w obszarach przeznaczonych do działalności inwestycyjnej w strefie intensywnego rozwoju w oparciu o wykonanie zalecanych studiów problemowych i programowo-przestrzennych.

III.4. USTALENIA DOTYCZĄCE KIERUNKÓW I WSKAŹNIKÓW DOTYCZĄCYCH ZAGOSPODAROWANIA ORAZ UŻYTKOWANIA TERENÓW

III.4.1.        Ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników zagospodarowania oraz użytkowania terenów.

Rozwój i aktywizacja gospodarcza jednostek osadniczych odbywać się winna na zasadach analogicznych jak z przejściowym, niepełnym wyposażeniem w infrastrukturę techniczną, gdzie w zakresie gospodarki ściekowej stosować dopuszcza się indywidualne systemy oczyszczania. Dla właściwego rozwiązania zagadnień technicznych zabezpieczyć należy odpowiednie standardy użytkowania działek (przyjmując ich powierzchnie o nie mniejszej wielkości terenu niż 1500m2  w wypadku zabudowy mieszkaniowej).

Rolnicze obszary produkcyjne w zależności od ich podziału wg produktywności podlegają następującym zasadom użytkowania:

Ø      tereny o dominującej funkcji rolniczej podlegają ochronie bez prawa zmiany zasad użytkowania funkcjonalnego. Występująca w tych obszarach rolnicza zabudowa rozproszona może ulegać procesom modernizacji, rozbudowy i przebudowy przy utrzymaniu dotychczasowej funkcji,

Ø      tereny preferowanej funkcji rolniczej podlegają analogicznym zasadom użytkowania z dopuszczeniem możliwości zmiany użytkowania gruntów w granicach, które określa granica rolno-leśna ustalona w niezależnym trybie.

1.      Dopuszcza się rekreacyjne wykorzystanie siedlisk rolniczych na zasadzie odtworzenia struktury architektonicznej lub modernizacji użytkowej  - wyłącznie na indywidualne potrzeby.

2.      Dopuszcza się w wyjątkowych wypadkach użytkowania na cele zagospodarowania turystycznego terenów niniejszej grupy o ile wynikać to będzie z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zespołów funkcjonalnych i posiadać będzie charakter uzupełniający.

3.      Dopuszcza się możliwość tworzenie nowej kolonijnej zabudowy zagrodowej w obrębach Stare Polichno, Nowe Polichno, Baranowice, Płomykowo, dla gospodarstw rolnych o powierzchni powyżej 25 ha.,

Ø      tereny wielofunkcyjnego rozwoju wsi podlegać mogą zmianom użytkowania na analogicznych zasadach j.w. i być przeznaczone na cele zagospodarowania turystycznego i rekreacyjnego w jednostkach osadniczych, na obszarach stykowych z jednostkami osadniczymi, bądź  poza strukturami osadniczymi, jeżeli wynikać to będzie z opracowań zespołów funkcjonalnych realizowanych w trybie planów miejscowych.

Ø      Zasady zagospodarowania rekreacyjnego i turystycznego w obydwu strefach ostatnio wymienionych odbywać się muszą z uwzględnieniem specyfiki uwarunkowań lokalnych:

Ø      w wypadku preferowanych realizacji w zwartych zespołach osadniczych obowiązują minimalne standardy jak dla budownictwa mieszkaniowego (określone powyżej),

Ø      w pozostałych przypadkach realizacji indywidualnych (na własne potrzeby) przyjmuje się wielkość działek ok. 1600m2 zapewniające lokalne rozwiązanie gospodarki wodno – ściekowej. Wyklucza się możliwość wtórnych podziałów parcel w wypadku docelowych indywidualnych rozwiązań gospodarki wodno-ściekowej z uwagi na konieczność zachowania właściwych (bakteriologicznych) warunków użytkowania działek oraz utrzymania  80% powierzchni biologicznie czynnej.

Ø      w przypadku realizacji działek o powierzchni mniejszej niż 1200 m2, zarówno w zwartych zespołach osadniczych jak i realizacjach indywidualnych, konieczne  jest pełne wyposażenie w infrastrukturę techniczną, dopuszcza się rozwiązania indywidualne w postaci szczelnych zbiorników. Minimalna powierzchnia działek rekreacyjnych nie może być mniejsza niż 800 m2 .

Ø      przy realizacji obiektów i urządzeń komercyjnych obowiązuje pełne wyposażenie w infrastrukturę techniczną,

Ø      w zagospodarowaniu przestrzennym preferować należy zasady tworzenia struktur  osadniczych czy użytkowych o pojemności nie przekraczającej 20-25 użytkowników (średnio 100 osób).

III.4.2.        Funkcje. Zasady zagospodarowania obszarów funkcjonalnych

Dotychczasowa struktura funkcjonalna gminy Santok oraz wyniki przeprowadzonych prac analitycznych, w tym synteza uwarunkowań determinujących jej rozwój, potwierdzają występowanie i zasadne utrzymanie następujących funkcji podstawowych:

¨      funkcje gospodarki rolnej,

¨      funkcje gospodarki leśnej,

¨      funkcja osadnicza  „sypialni „ Gorzowa

¨      funkcje wielokierunkowej działalności gospodarczej w tym przemysłowej,

Za funkcję uzupełniającą uważa się turystykę  .

¨      funkcja osadnicza  „sypialni „ Gorzowa

¨      funkcje wielokierunkowej działalności gospodarczej w tym przemysłowej,

Za funkcję uzupełniającą uważa się turystykę  .

Funkcje towarzyszące funkcjom podstawowym to wiejska funkcja mieszkaniowa i funkcje obsługi w zakresie rozwoju usług, komunikacji i infrastruktury technicznej.

III.4.3. Tereny wyłączone spod zabudowy oraz zakazane budowle.

4.3.1. Na obszarze gminy ustala się tereny wyłączone spod zabudowy w obszarach , na których może dochodzić do wiosennego i jesiennego podniesienia wód podziemnych  aż do zalania i z powstaniem rozlewisk.

4.3.2.W oparciu o art.10 ust.1 pkt.2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczącym   uwarunkowań wynikających  ze  w stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony,  grunty położone na stoku moreny, w strefie krawędziowej wysoczyzny ( Czechów- Górki- Santok) znajdujących się w strefie chronionego krajobrazu wyklucza się z zabudowy mieszkaniowej , z powodu rozproszenia zabudowy , kosztów infrastruktury , ograniczeń technicznych posadowienia budynków wynikających ze znacznych  spadków terenu oraz ochrony przyrody terenów rozcięcia dolinowo – wąwozowego, na skraju wysoczyzny morenowej , gdzie  wykształcił się swoisty mikroklimat, pod wpływem którego powstały zbiorowiska roślinności stepowej., a wysoka temperatura powietrza i gleby daje możliwość rozwoju roślin kserotermicznych ;

4.3.3. Na obszarze gminy zakazuje się:

-         wznoszenie w istniejącej i projektowanych terenach zabudowy, obiektów stacji bazowych telefonii komórkowej ,wiatraków oraz budowy przemysłowych i komunalnych oczyszczalni ścieków.

-         składowisk odpadów, budowę kompostowni , a także spalarni odpadów. 

-         budowę gospodarstw przemysłowo-hodowlanych.

III.5. WYTYCZNE DOTYCZĄCE WYMAGAŃ W PLANACH MIEJSCOWYCH

III.5.1.        Standardy  i  kierunki   ustaleń zagospodarowania przestrzennego:

III.5.1.2.Założenia główne przestrzennego i gospodarczego rozwoju gminy

Przyjmuje się zasadę zrównoważonego rozwoju (ekorozwoju) jako optymalny kierunek rozwoju społeczno-gospodarczego oraz przestrzennego gminy Santok.

Eko- rozwój rozumiany jest jako zaspakajanie aspiracji cywilizacyjnych i rozwojowych społeczności lokalnej bez niszczenia i degradacji zasobów naturalnych środowiska przyrodniczego, przy zachowaniu, również dla przyszłych pokoleń, bogactwa przyrody i trwałych wartości kultury materialnej.

III.5.2.        Cele rozwoju gminy Santok

Celem głównym jest zapewnienie wszechstronnego, trwałego rozwoju gwarantującego wzrost jakości poziomu życia przy zachowaniu równowagi pomiędzy sferą społeczną, ekologiczną i produkcyjną.

Rozwój gminy powinien gwarantować sprawność funkcjonowania poszczególnych systemów tworzących strukturę przestrzenno-gospodarczo-społeczną gminy oraz zapewniać otwarcie na przyszłość przy zachowaniu obecnej wielkości i jakości zasobów przyrodniczych i kulturowych.

Ze względu na fakt, iż ochrona środowiska i wykorzystanie jego zasobów stanowi integralną część procesów rozwojowych  gminy oraz na to, że dominujące formy działalności gospodarczej w gminie: leśnictwo i rolnictwo, usługi, mieszkalnictwo, (jedna z „sypialni” 140 000  Gorzowa Wielkopolskiego!) przemysł nie wywołujący strefy uciążliwej  powinny być ściśle uzależnione od jakości i zasobów środowiska przyrodniczego. Ochrona środowiska  przyrodniczego odgrywa zatem podstawowe znaczenie dla rozwoju gminy.

n        Na określony wyżej cel główny składają się cele szczegółowe o przedstawionej niżej problematyce:

n        cele społeczne obejmujące:

·        zapewnienie dogodnych warunków zamieszkania,

·        zapewnienie właściwego wyposażenia w usługi: publiczne[UP] -, administracji zdrowia , oświaty  kultury i nauki, łączności, sportu i komercyjne [UC]  - handlu, finansów, bytowe, gastronomii, komunikacji i turystyki

·        zapewnienie właściwych warunków wypoczynku nie tylko dla mieszkańców gminy  ale i rekreacji dynamicznej (przez  trasy turystyczne) i pobytowej (wypoczynek świąteczny) dla mieszkańców  niedalekich aglomeracji  zurbanizowanych Ziemi lubuskiej i Wielkopolski a także  Berlina (3500000  mieszk.)  dla którego to miasta gmina winna przedstawić interesującą cenowo ofertę wypoczynku zorganizowanego.

·        zapewnienie właściwego wyposażenia w  infrastrukturę techniczną i komunikację

n        cele ekonomiczne obejmujące:

·        rozwój lokalnego rynku pracy,

·        rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

·        restrukturalizacja rolnictwa  (obecnie istniejącego i przyszłego związanego z przewidywanym zmniejszeniem się liczby gospodarstw indywidualnych),

·        wykorzystanie istniejącego majątku trwałego,

·        tworzenie warunków do rozwoju usług ponadlokalnych (turystyka i rekreacja komercyjna),

·        tworzenie podstaw do aktywnych działań (w zakresie pozyskiwania inwestorów), których celem jest stworzenie obszaru funkcjonalnego rozwoju działalności  usługowej,  produkcyjnej  szczególnie związanej z produkcją rolną i budownictwem,  magazynowej itp;

n        cele przyrodnicze obejmujące:

·        zachowanie istniejącej wielkości i jakości zasobów środowiska przyrodniczego, w tym zachowanie i powiększenie zasobów leśnych ,przy racjonalizacji jego wykorzystania,

·        poprawa jakości wód powierzchniowych,

·        rekultywacja terenów zdegradowanych

·        redukcja emisji zanieczyszczeń do powietrza,

·        zachowanie obecnej struktury krajobrazu rolniczego (zadrzewienia, oczka wodne, tereny podmokłe, bagna, trwałe użytki zielone),

·        zachowanie unikatowych walorów przyrodniczych poprzez rozszerzenie zakresu ochrony prawnej (użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe),

n        cele kulturowe obejmujące:

·        zachowanie obiektów i obszarów dziedzictwa kulturowego prawnie chronionych,

·        zachowanie lub rehabilitacja wiejskiego krajobrazu kulturowego (osadniczego), w świetle  obecnej potrzeby rozwoju zabudowy letniskowej w,  pradolinie Warty i Noteci

·        zapobieganie dalszym niekorzystnym zjawiskom dewastacji cennych obiektów środowiska kulturowego (cmentarzy),

n        cele przestrzenne obejmujące:

·        utrzymanie i zapewnienie harmonijnego rozwoju struktur przestrzennych jednostek osadniczych o wyraźnie zachowanym układzie przestrzennym (optymalna koncentracja zabudowy w obecnych granicach zainwestowania miejscowości),

·        zapewnienie harmonijnego rozwoju struktur przestrzennych jednostek osadniczych na Wysoczyźnie Gorzowskiej , która wytworzyła strefę zurbanizowaną w gminie Santok  jako jedną z „sypialni” Gorzowa

·        racjonalizacja zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego (określenie standardów użytkowych przeciwdziałających degradacji środowiska przyrodniczego i kulturowego),

·        zapewnienie możliwości rozwojowych pozostałym strukturom osadniczym oraz właściwy rozwój struktur usługowo-produkcyjnych związanych z realizacją (wdrożeniem) celów ekonomicznych.

IV. USTALENIA DOTYCZĄCE ZASAD OCHRONY ŚRODOWISKA I JEGO ZASOBÓW

IV.1    Problemy środowiska przyrodniczego i kulturowego

IV.1.1. Identyfikacja konfliktów człowiek - środowisko przyrodnicze

Procesy degradacji środowiska przyrodniczego w eko- czy geosystemach można przedstawić, znając ich funkcjonowanie, jako efekt pojawiających się konfliktów między gospodarczą działalnością człowieka a środowiskiem przyrodniczym. Konflikt jest to ujawniona niezgodność, sprzeczne interesy różnych podmiotów czy działań gospodarczych w odniesieniu do przestrzeni.

Konflikty można podzielić na:

·        istniejące, tzn. takie, które przy obecnym stanie wiedzy o środowisku przyrodniczym możemy zarejestrować,

·        potencjalne, tzn. takie, które mogą się pojawić w związku z nowymi inwestycjami czy też rozszerzeniem już istniejących.

Mogą to być konflikty miedzy środowiskiem przyrodniczym (funkcją ekologiczną), a działalnością gospodarczą (funkcjami gospodarczymi), jak i między różnymi funkcjami gospodarczymi

     Nie można całkowicie wyeliminować ingerencji w środowisko i uniknąć konfliktów na linii człowiek - środowisko przyrodnicze. Jest jednak możliwe i niezbędne minimalizowanie procesów destrukcji czyli ograniczania konfliktów. Przystępując do identyfikacji konfliktów, a następnie przedstawienia ich w ujęciu kartograficznym przeanalizowano wykonane w pierwszym etapie analityczne mapy poszczególnych geokomponentów i ich właściwości. Z uwagi na fakt, iż nadrzędną funkcją w myśl zasad ekorozwoju dla każdej działalności gospodarczej jest funkcja ekologiczna obszaru w tym kontekście rozpatrzono zagadnienie wszystkich konfliktów funkcjonalnych. Tłem informacyjnym wykonanej mapy są obszary obdarzone z natury  dużym stopniem wrażliwości na działanie czynnika antropogenicznego, to znaczy potencjalne obszary konfliktów między funkcją ekologiczną a rolniczą, między funkcją ekologiczną a funkcjami rolniczą, rekreacyjną i osadniczą.

Do obszarów, na których mogą wystąpić konflikty między funkcją ekologiczną a funkcją rolniczą zaliczono tereny powyżej 60, o budowie litologicznej podatnej na infiltrację oraz retencję. Ich krótką charakterystykę przedstawia poniższa tabela.

Charakterystyka terenów wysokiej możliwości wystąpienia konfliktów funkcji

 

Rodzaj obszarów słabych i wrażliwych z natury na działanie czynnika antropogenicznego

 

 

Wrażliwość środowiska

 

 

Konflikt funkcji

 

Wskazania co do sposobu

zapobiegania konfliktom lub ich ograniczenia

Tereny o spadkach powyżej 60

-denudacja naturogeniczna i antropogeniczna (uprawowa)

konflikt między:

-funkcją ekologiczną a rolniczą

- funkcją turystyczno-rekreacyjną i osadniczą

- zalesianie obszarów o spadkach powyżej 60  zgodnie z typem potencjalnej roślinności naturalnej

- orka po poziomicy

- zachowanie miedz

nie zabudowywanie?

Tereny torfowe – mułowe

-akumulacja zanieczyszczeń z wód opadowych powierzchniowych płynących i powietrza atmosferycznego

konflikt między funkcją ekologiczną a wszystkimi funkcjami gospodarczymi

- zalesianie stref brzeżnych i obniżeń, krawędzi i zboczy w celu wyizolowania od wpływu terenów sąsiednich

- utrzymanie w odpowiednich klasach czystości wód powierzchniowych i podziemnych

Zlewnie bez odpływu powierzchniowego

-podatność na przyjmowanie zanieczyszczeń i ich kumulowanie w glebie, wodach powierzchniowych  i podziemnych

-największe uzależnienie od działalności gospodarczej człowieka w obrębie zlewni i na wododziałach

konflikt między funkcją ekologiczną a wszystkimi gospodarczymi

- zabezpieczenie stref wododziałowych i zboczy o silnym nachyleniu roślinnością o charakterze ochronnym i retencyjnym

- prowadzenie upraw ekologicznych bez stosowania środków agrochemicznych

Obszary zalewowe

- ruchy mas ziemi

-przenikanie zanieczyszczeń

konflikt między funkcja ekologiczna a gospodarczą

- wykluczenie funkcji osadniczych

- utworzenie obszaru sieci NATURA 2000 pozwoli na podejmowanie starań o uzyskanie dopłat z programów rolno - środowiskowych

 

W gminie Santok istnieją   konflikty między funkcją ekologiczną a funkcjami gospodarczymi:

Obiekt

Zarejestrowane zmiany

Rodzaj konfliktu

Miejsce wystąpienia

Jednostki osadnicze

występowanie gruntów antropogenicznych do głębokości 2 m, naruszenie struktury powierzchniowej budowy geologicznej, szczególnie na nachylonych zboczach, degradacja gleb, zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego gazami i pyłami z palenisk domowych, lokalne zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych przez zrzuty ścieków, dzikie składowiska odpadów, zabudowanie terenu, asfaltowanie ulic

- utrudniona infiltracja, wzmożony spływ powierzchniowy, przekształcenie gleb naturalnych w kulturoziemne, antropizacja środowiska biotycznego

- między funkcją ekologiczną a osadniczą i rolniczą

- między funkcją osadniczą a rolniczą

·       wszystkie jednostki osadnicze

Strefy brzeżne lasu

mechaniczne niszczenie runa, poszycia leśnego i drzew, zaśmiecanie

- dzikie wysypiska śmieci, pojawianie się roślinności synantropijnej w runie i poszyciu lasu, mechaniczna degradacja drzewostanu

- między funkcją ekologiczną a osadniczą i  rolniczą

 

·       otoczenie śródleśnych jezior, wąwozów i stref ekotonowych (granica polno-leśna)

·        

Główne ciągi komunikacyjne

zniszczenie gleb w pasach linii komunikacyjnych, przecięcie i zablokowanie korytarza ekologicznego, zaśmiecanie poboczy, skażenie powietrza atmosferycznego spalinami, pyłami i materiałami smoło-pochodnymi, skażenie gleb metalami ciężkimi, czasowe przekraczanie norm hałasu

- między funkcją komunikacyjną a rolniczą, między funkcją ekologiczną a komunikacyjną (liniowe bariery przestrzenne)

·       drogi i linia kolejowa w dolinie

Emitory przemysłowe

i skupiska komunalnych emitorów pyłów

i gazów

emisja pyłów i gazów, często nadmierna w okresie grzewczym

- między funkcją ekologiczną a gospodarczą i osadniczą

·       - jednostki osadnicze (emitory niskie)

·       - emisja z Gorzowa Wlkp. (emisje ponad lokalne)

Zrzuty ścieków komunalnych

i rolniczych

zanieczyszczenie wód podziemnych i powierzchniowych, gleb i pokrywy roślinnej

- między funkcją ekologiczną a osadniczą i  rolniczą

·       cieki

Składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych

zmiana w estetyce krajobrazu, zanieczyszczenie i skażenie wód powierzchniowych i podziemnych, degradacja gleb i roślinności

- między funkcją ekologiczną a osadniczą

·       Janczewo - Wawrów

Obniżenia terenu (wąwozy)

znaczna podatność na denudację

- między funkcją ekologiczną a osadniczą

struktury o przebiegu południkowym w kierunku doliny Warty

 

IV.1.2.WYSTĘPOWANIE OBIEKTÓW I TERENÓW CHRONIONYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW ODRĘBNYCH

Na terenie gminy wprowadzono następujące formy ochrony przyrody: rezerwaty przyrody, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, użytki ekologiczne.

IV.1.2.1.  Rezerwaty przyrody

Na terenie gminy zlokalizowany jest rezerwat leśny „Buki Zdroiskie”, położony w północno – wschodniej części gminy na Równinie Gorzowskiej – w Puszczy Gorzowskiej, w przepięknym krajobrazie rzeki Santocznej na terenie Nadleśnictwa Kłodawa. Jego ogólna powierzchnia wynosi 75,57 ha, z czego na terenie gminy – 45,71 ha, pozostała jego część leży w obrębie gminy Kłodawa oraz Zwierzyń. Rezerwat chroni różne zespoły leśne z charakterystyczną dla nich roślinnością zieloną na siedlisku lasu świeżego. Z drzewostanu przeważają lasy bukowe, które zajmują blisko 74 % ogólnej powierzchni. Są to przeważnie lite buczyny jedno- lub dwupiętrowe, gdzie w piętrze dolnym występuje buk młodszy powstały z naturalnych odnowień. Ponadto w drugim piętrze występuje grab i dąb. Liczne są również skupiska leśne mieszane: dębowo–bukowe, grabowo–dębowo–bukowe. Wyróżniono tu zespół buczyny pomorskiej, świetlistej dąbrowy, olsy, łęgi olchowo–jesionowe, grąd i bory mieszane. Przeważają drzewostany starszych klas wieku powyżej 80 lat, a wiek pojedynczych okazów  przekracza 200 lat. Są to zatem drzewostany różnowiekowe z udziałem buka, dębu, grabu, wiązu, sosny i świerka oraz innych gatunków domieszkowych z bogatym podszyciem wyżej wymienionych gatunków drzew oraz leszczyny, trzmieliny, czeremchy, kruszyny i in. Zlokalizowane jest tu stanowisko skrzypu olbrzymiego (Equisetum telmateia), podlegającego ochronie gatunkowej. Rezerwat z uwagi na mało zniekształcony antropogenicznie charakter istniejącej tam szaty roślinnej i wysokie walory przyrodniczo – krajobrazowe, wymagają przeprowadzenia dokładnych badań florystycznych i fitosocjologicznych. 

Do południowej granicy gminy przylega, ustanowiony w 1998 r. rezerwat „Zakole Santockie”. Rezerwat leży w całości na terenie gminy Deszczno, natomiast jego północna otulina na terenie gminy Santok. Z wysoczyzny na terenie gminy roztacza się poprzez rzekę Wartę jedyny w swoim rodzaju widok na płaski teren zakola Warty. Powierzchnia rezerwatu wynosi 480,67 ha o złożonym charakterze florystyczno – ornitologicznym. Jest to teren zalewany okresowo przez Wartę, z wieloma starorzeczami, oczkami wodnymi oraz malowniczymi kępami lasu i zarośli. Największy urok sprawiają luźno rosnące dęby i inne gatunki drzew, wśród których wybrano 220 pomników przyrody. Teren ten jest miejscem bytowania i rozrodu dzikich zwierząt, szczególnie ptaków lęgowych i przelotnych w liczbie 177 gatunków. Teren rezerwatu i otuliny ma podobne znaczenie jak rezerwat „Słońsk”.

IV.1.2.2.  Obszary chronionego krajobrazu

Na terenie gminy, w jej centralnej części, zlokalizowany jest Obszar Chronionego Krajobrazu „Krawędź Doliny Warty B”. Jest to swoisty typ obszaru, który obejmuje fragmenty terenów rozcięcia dolinowo – wąwozowego, na skraju wysoczyzny morenowej. Położony jest na wschód od granic Gorzowa Wielkopolskiego do ostatnich zabudowań wsi Santok. Długość odcinka wynosi 11 km. Powierzchnia całkowita 33 888 ha z czego na terenie gminy usytuowany jest fragment o pow. 7 247 ha. Południowa wystawa zboczy wykształciła tu swoisty mikroklimat, pod wpływem którego powstały zbiorowiska roślinności stepowej. Wysoka temperatura powietrza i gleby daje możliwość rozwoju roślin kserotermicznych. Najbardziej charakterystycznymi jest step ostnicowy z trawami stepowymi: ostnicą powabną, włosowatą i Jana. W zespole występują rośliny, które dają w czasie kwitnienia różnobarwne kobierce charakterystyczne dla określonej pory roku, szczególnie piękne w okresie lata. Drugim zespołem stepowym jest zespół miłka wiosennego i kłosownicy pierzastej, który rozwija się na łagodniejszych i mniej suchych zboczach. Flora tego zespołu jest znacznie  bardziej zróżnicowana i bogata. Występują tu sasanka łąkowa, szałwia łąkowa, poziomka twardawa, lucerna sierpowata i kolczastostrąkowa, a nawet rzadsze jak: dzwonek syberyjski, wężymord stepowy czy goryczka krzyżowa.

       Drugim obszarem, który częściowo położony jest w gminie, jest Obszar Chronionego Krajobrazu „Puszcza Barlinecka”. Powierzchnia całkowita obszaru to 26 837 ha, fragment należąc administracyjnie do gminy – 3 050 ha. Jest to fragment większego kompleksu leśnego jakim jest Puszcza Barlinecka, usytuowany w północnej części gminy, do którego przylegają użytki rolne i nieużytki. Przez obszar ten przepływa rzeka Santoczna, tworząc gdzieniegdzie malownicze krajobrazy.  Jest ona jednocześnie korytarzem ekologicznym łączącym te lasy z zasadniczym kompleksem leśnym Puszczy Barlineckiej.

  IV.1.2.3.  Pomniki przyrody

W wykazie sporządzonym przez Urząd Gminy Santok figuruje 5 pomników przyrody. Wszystkie pomniki to pojedyncze drzewa, z czego cztery to dęby szypułkowe (Quercus robur) a jeden platan (Platanus acerifolia). Stan zachowania jednego dębu (w Lipkach Małych) opisany został jako „obumierający”. Pozostałe dęby rosną w Santoku (dwa okazy) i Nowym Polichnie. Ponadto dwa platany usytuowane są w  Janczewie.   

IV.1.2.4. Użytki ekologiczne

Użytki ekologiczne są to często obszary  nie  użytkowane gospodarczo, zasługujące na ochronę jako pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów środowiska takich jak m.in. kępy drzew i zakrzaczeń, starorzecza i torfowiska, bagna, zbiorniki wodne.

Rada Gminy Uchwałą z dnia 27 listopada 2003 r. powołała użytek ekologiczny na obszarze terenów przyległych do ujścia Noteci do Warty, wraz z samym ujściem i dolnym fragmentem Noteci. Łączna powierzchnia użytku wynosi 143,2174 ha i są to  głównie rozlewiska, łąki, nieużytki i tereny zakrzaczone bądź zadrzewione. Na terenie administrowanym przez Nadleśnictwo Kłodawa, w pobliżu miejscowości Gralewo zlokalizowane są kolejne dwa użytki ekologiczne - jeden o powierzchni 0,30 ha chroniący fragment łąki oraz drugi o powierzchni 0,60 ha na obszarze torfowiska.

IV.1.2..5. Objęte ochroną gniazda ptaków drapieżnych

W nadleśnictwie Kłodawa w oddziale 679 występuje chronione gniazdo bielika, dla którego ustanowiona została strefa ochronna.

IV.1.2.6. Obszary NATURA 2000

W ramach paneuropejskiej sieci obszarów NATURA 2000 na części powierzchni gminy projektuje się obszar „Ujście Noteci” – PLH080019 (według Centrum Informacji o Środowisku UNEP/GRID – Warszawa) o powierzchni 3648,30 ha:

Gmina

Udział powierzchni gminy w ostoi (%)

Deszczno

35,1

Santok

57,0

Gorzów Wlkp.

8,1

Na terenie obszaru „Ujście Noteci” występują różne typy siedlisk chronionych:

Typy chronionych siedlisk

Powierzchnia siedliska chronionego (ha)

górskie i niżowe ziołorośla nadrzeczne i okrajkowe

3

grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny

5

lasy łęgowe i nadrzeczne zarośla wierzbowe

5

łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe

15

murawy kserotermiczne (priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków)

5

niżowe i górskie łąki użytkowane ekstensywnie

10

starorzecza i inne naturalne; eutroficzne zbiorniki wodne

7

zalewane muliste brzegi rzek

1

Od strony północnej gmina Santok sąsiaduje z obszarem sieci NATURA 2000 „Puszcza Barlinecka” – PLH080014.

IV.1.2.7. WNIOSKI

A. Warunki wietrzne

Wyraźnie zróżnicowanie rzeźby terenu związane z obecnością systemu dolinnego, krawędzi wysoczyznowej oraz terenów wysoczyznowych, wpływa na zróżnicowanie warunków klimatycznych na ich obszarze i na zmienność warunków wzdłuż pradoliny. Dominują wiatry zachodnie (W, NW i SW). Najmniejszy udział mają wiatry sektora północnego (N i NE). Dominacja wiatrów zachodnich decyduje o znacznym zachmurzeniu tego obszaru albowiem napływają tu głównie masy wilgotnego powietrza morskiego.

 

B. Jakość powietrza

Gmina Santok znajduje się w zasięgu strefy zanieczyszczeń transgranicznych i wielkoobszarowych atmosfery. Wśród źródeł miejscowych najważniejsze jest miasto Gorzów albowiem gmina znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie miasta. Szczególnie niekorzystne jest położenie Gorzowa w obrębie pradoliny, albowiem występujące tu często inwersje powietrza mogą powodować powstawanie smogu.

C. Rzeźba terenu

Na terenie gminy Santok występuje duża różnorodność form terenu. Największe powierzchniowo są równiny terasowe akumulacyjne i denudacyjno-erozyjne (związane z akumulacją rzeczną, równiny sandrowe oraz wysoczyzna morenowa falista).

D. Spadki terenu

Generalnie teren opada w kierunku dolin rzecznych. Na terenie użytkowanym przez człowieka i dnach dolinnych przeważają spadki w przedziale od 0% do 6%, które zajmują znaczną część gminy Santok – według przydatności pod użytkowanie rolnicze i budownictwo są to tereny bardzo korzystne. Spadki wyższe występują na krawędziach erozyjnych pradoliny i dolin rzecznych oraz na stokach wydm śródlądowych.

Obszary o spadkach wyższych (p. 6%) powinny być w zalesiane bądź pokryte roślinnością trawiastą.

E. Tereny zalewowe

Wezbrania roztopowe Warty występują w miesiącach marzec – kwiecień, z kolei niżówki w miesiącach od lipca do września. Średni odpływ rzeczny Warty przy ujściu do Odry wynosi 204 m3/s. Wezbrania roztopowe Noteci występują w miesiącach luty - marzec, z kolei niżówki w miesiącach od lipca do września. Średni odpływ rzeczny Noteci przy ujściu Drawy wynosi 19,6 m3/s, z kolei przy ujściu Noteci do Warty – 75,0 m3.

W Programie dla Odry 2006 ocena systemu ochrony przeciwpowodziowej dorzecza Warty oraz stanu technicznego istniejących obwałowań rzeki – potwierdziła konieczność ich modernizacji i rozbudowy. Wśród inwestycji pilnych i niezbędnych w gminie Santok wskazano:

modernizację wału o długości 350 m, na odcinku 218,2-218,5 km rzeki Noteci;

odbudowę wału przeciwpowodziowego:

o długości 8,5 km na odcinku pomiędzy Skwierzyną i Santokiem wzdłuż kanału na wysokości miejscowości Polichno Stare;

6,0 km wzdłuż kanału Ludzisławickiego;

10,9 km wzdłuż kanału Goszczanowskiego ciągnącego się w gminie Santok i Drezdenko;

1,04 km wzdłuż kanału Starej Noteci w gminie Santok i Drezdenko;

odbudowę i modernizację pompowni:

w Santoku – o przepustowości 6,0 m3/s (zlewnia rzeki Noteć);

w Polichnie Nowym - o przepustowości 2,24 m3/s (zlewnia rzeki Noteć);

w Ludzisławicach - o przepustowości 4,9 m3/s (zlewnia rzeki Noteć);

w Polichnie Starym - o przepustowości 3,0 m3/s (zlewnia rzeki Warty).

F. Wody podziemne

Santok należy do gmin najbardziej zasobnych w wody podziemne w regionie, gdzie moduł zasobności przekracza 350 m3/d/km2. W gminie Santok występuje zbiornik wód podziemnych oparty o warstwy wodonośne występujące w obrębie pradolin, dolin rzecznych i utworów sandrowych. Cechą charakterystyczną jest ich drenażowy charakter – co oznacza, że są zasilane również wodami podziemnymi spływającymi z wysoczyzn. Zwierciadło wód gruntowych tych zbiorników występuje na głębokości od 1,0 do 20,0 m p.p.t. i zazwyczaj nie jest izolowane od powierzchni utworami słaboprzepuszczalnymi. Według danych Biura Planowania Przestrzennego w Gorzowie Wlkp. z roku 1992, wody podziemne o złej jakości dla celów pitnych występują w gminie Santok w okolicy miejscowości Czechów.

G. Warunki glebowe

Gleby najlepsze jakościowo występują w północno zachodniej  i centralnej części gminy (w rejonie Wawrowa, Czechowa, Janczewa i Gralewa) oraz w strefach krawędziowych doliny Warty. Gleby najsłabszych klas znajdują się w północno wschodniej i południowej części gminy. Wśród użytków zielonych nieznacznie dominują użytki słabej klasy V i VI, które

 

H. Elementy systemów przyrodniczych

Z analizy danych literaturowych i własnych obserwacji terenowych można wywnioskować, że szata roślinna gminy Santok zawiera kilka szczególnie cennych elementów, zarówno na poziomie roślinności jak i flory. Na szczególną uwagę zasługują zwłaszcza zbiorowiska łąkowe i to zarówno te podmokłe i zalewane z nadrzecznych rozlewisk Warty i Noteci, jak i te suche, z wyższych fragmentów brzegów rzek i wąwozów. Oba te obszary winny nadal podlegać ochronie, dopuszczającej jednak ekstensywną gospodarkę (dotyczy łąk zalewowych). Tereny łąk zalewowych są ponadto siedliskiem bytowania wielu cennych gatunków ptaków. Z punktu widzenia gospodarki są one raczej nieprzydatne, co stanowi dodatkowy argument za ich ochroną. Nie wskazany jest zatem intensywny rozwój rolnictwa na tych obszarach, które bezpośrednio przylegają do rzeki. Natomiast tak wykształcone zbiorowiska muraw kserotermicznych stanowią dość dużą rzadkość na terenie zachodniej Polski. Dodatkowo ich wartość przyrodniczą podnosi obecność dwóch chronionych gatunków ostnic. Z terenów tych powinny być regularnie usuwane zadrzewienia i zakrzewienia, wkraczające tu na drodze sukcesji, ale stanowiące zagrożenie dla cennych ekosystemów murawowych. Doliny rzek są ponadto idealne na korytarze ekologiczne i jako takie powinny być wykorzystane.  

Z informacji uzyskanych w Nadleśnictwie Karwin wynika, że na obszarze administrowanych przez to nadleśnictwo nie ma szczególnie cennych fragmentów lasu, ani żadnych osobliwości florystycznych, Skupione są tam jednak lasy glebo i wodochronne. Są to siedliska borowe, przede wszystkim bory świeże i mieszane świeże.  Cenniejsze i bardziej zróżnicowane siedliskowo i gatunkowo są lasy będące pod zarządem Nadleśnictwa Kłodawa. Na ich obszarze zlokalizowany jest też rezerwat Buki Zdrojskie z cennym drzewostanem liściastym i stanowiskiem chronionego skrzypu olbrzymiego.

  Poprzez dolinę rzeki Santocznej, która jest jednym z ważniejszych korytarzy ekologicznych łączących Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką z Pojezierzem Myśliborskim, obszar ten ma łączność z kompleksem lasów i jezior Barlinecko-Gorzowskiego Parku Krajobrazowego, usytuowanego na północ od granic gminy Santok. Jest to jednoczenie bardzo malownicza i dobrze zachowana w wielu fragmentach dolina rzeczna. Należałoby zatem zadbać o dobry stan czystości wód tej rzeki oraz o tereny do tej doliny przylegające. Pełni ona bowiem nie tylko ważną rolę korytarza ale także ostoi przyrodniczej.

Prawdopodobnym wydaje się otoczenie ochroną jako drzewa pomnikowe jeszcze wielu okazów dendroflory, wymagałoby to jednak szczegółowej inwentaryzacji zwłaszcza terenów parków podworskich. Są one też miejscem występowania m.in. starych i kwitnących okazów bluszczu. Parki te oraz zabytkowe aleje drzew powinny być również otoczone opieką i ochroną, przed ewentualną dewastacją.

Z okolic Santoka podawane są też dwa grodziska – w lesie przy wsi Czechów i nad Wartą w Santoku (Celka 1999). Przy podejmowaniu decyzji planistycznych należy zwrócić uwagę na te dwa obiekty gdyż flora grodzisk wyróżnia się, zwłaszcza duża ilością archeofitów – np. chwastów dawnych upraw. Gatunki te niejednokrotnie są rzadkie i zasługujące na ochronę. 

 

Dolina Noteci jest korytarzem wewnętrznym w europejskim systemie obszarów chronionych ECONET. Do głównego koryta Noteci równolegle płynie Stara Noteć oraz Kanał Rana – cieki stanowiące wyraźną oś dodatkowych lokalnych ekologicznych korytarzy wewnętrznych.

Korytarz ekologiczny doliny Pełczy pełni ważną rolę łącznikową, pomiędzy Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką a terenami położonymi na północ.

Korytarz doliny Santocznej jest jednym z najważniejszych korytarzy ekologicznych łączących Pardolinę Toruńsko-Eberswaldzką poprzez Puszczę Barlinecką z północnym korytarzem zewnętrznym doliny Płoni. Wartość tego obszaru oddaje fakt, iż znajdują się tu rezerwaty przyrody („Zdroiskie Buki”), a także że istnieje projekty nowych rezerwatów. Część gminy została objęto systemem NATURA 2000.

 

Nr ostoi

Nazwa ostoi

Pow. całk.

Gmina

Udział gminy w ostoi

Typy chronionych siedlisk

Pow. w ha siedliska chronionego

PLH

Ujście Noteci

3648,30

Deszczno

35,1%

górskie i niżowe ziołorośla nadrzeczne i okrajkowe

3,00

 

 

3648,30

Santok

57,0%

grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny

5,00